Ağın Gelişimi

Dünyamızdaki dijital dönüşüm, ağ teknolojilerinin evrimiyle doğrudan ilişkilidir: Pasted image 20260424185907.png Kaynak: https://www.researchgate.net/publication/279068905_Next_Generation_M2M_Cellular_Networks_Challenges_and_Practical_Considerations

  1. Web 1.0 (HTTP/WWW): Statik içerik dönemi.
  2. Web 2.0 (İnternet 2.0): Etkileşimli ve sosyal içerik.
  3. Mobil Cihazlar: Her yerden erişim.
  4. IoT (Nesnelerin İnterneti): Akıllı cihazların ağa dahil olması.
  5. Pandemi Süreci: Uzaktan çalışma ve eğitimin standartlaşması.

Network Nedir?

Network (Ağ), iki veya daha fazla cihazın birbiriyle haberleştiği ortamdır.

Neden Network Kurulur?

Temel amaç, bir tarafın hizmet almak, diğer tarafın ise hizmet vermek istemesidir:

  • Server (Sunucu): Hizmet veren cihaz.
  • Client (İstemci): Hizmet alan cihaz.

📌 NOT

Eskiden kurumlarda son kullanıcıların hard diski bulunmadığı için veriler merkezi bir “Mainframe” sunucusuna yazılırdı.

İletişim Modelleri

Yukarda bahsettiğim model: Client-Server (istemci-sunucu) modelidir.

Pasted image 20260424215431.png Kaynak: https://systemdesignschool.io/blog/peer-to-peer-architecture

Peer-to-Peer (P2P): Cihazların hem istemci hem de sunucu görevi görmesidir. Kurumsal yapılarda merkezi yönetim olmadığı için tercih edilmez ve güvenlik riskleri barındırabilir.

  • Örnek: Torrent
  • Pasted image 20260424214711.png
AvatajlarıDezavantajları
Kurulumu kolayMerkezi yönetim yok
Daha az karmaşıkGüvenlik riski oluşturabilir.
Daha düşük maliyetÖlçeklenebilir değil
Basit görevler için kullanılır: dosya aktarmave yazıcı paylaşımı vs gibiDaha yavaş performans

Network Bileşenleri

Bir ağı oluşturan üç temel parça vardır: Cihazlar, Medya ve Servisler.

1. End Devices (Uç Cihazlar / Host)

Networklerin kurulma amacı olan bu cihazlar hem hizmet alabilir hem de verebilir.

  • Örnekler: PC, IP Telefon, Sunucu, Yazıcı, El terminali.
  • Uç cihazlar, NIC (Network Interface Card) sayesinde network’e dahil olur.
  • Uç cihazın arkasında (genellikle) bir başka cihaz daha yoktur.

📝 NOT

End device sadece client demek değildir.

2. Intermediary Network Devices (Ara Ağ Cihazları)

Uç cihazları birbirine bağlayan ve veriyi hedefe taşıyan cihazlardır. En temel 2 cihaz: router ve switch’dir. Diğer cihazlar, bunların birer varyantıdır.

  1. Switch:

    • Pasted image 20260226144708.png
    • Pasted image 20260226145029.png
    • Aynı lokasyondaki cihazları kablolu olarak networke bağlar.
    • Üzerinde bir sürü giriş vardır. Bu girişlere: interface ya da port denir.
    • Switch’in ilkeli hub’dır. Günümüzde kullanılmaz.
    • Dikdörtgen içinde iki ok ile sembolize edilir.

  2. Access Point:

    • Pasted image 20260424212516.png
    • Kablosuz cihazları bağlar ve sinyali kablolu ağa aktarır.

  3. Router:

    • Pasted image 20260226145140.png
    • Farklı networkleri birbirine bağlar ve en iyi yol seçimini yapar.
    • Daire içinde çapraz ok (X) ile sembolize edilir.

  4. Firewall (Güvenlik Duvarı):

    • Pasted image 20260226145239.png
    • Temelde Router’ın Güvenlik özellikleri artırılmış hâlidir. Paketleri güvenlik kriterlerine göre filtreler.

  5. Multilayer Switch (L3 Switch):

    • Pasted image 20260226145304.png
    • Hem Switch hem Router özelliklerini barındıran cihazdır.

3. Ağ Ortamı (İletişim Medyası)

Verinin iletildiği fiziksel ortamdır.

  • Bakır Kablo (Copper): Elektriksel sinyaller (örn: UTP).
  • Fiber Optik: Işık ile iletim (Single Mode ve Multi Mode).
  • Wireless (Kablosuz): Elektromanyetik dalgalar.

Network Türleri

Ağlar coğrafi büyüklüklerine ve sahiplik durumlarına göre ayrılır. En temelde 2 çeşittir: LAN ve WAN.

LAN ve WAN

Pasted image 20260424190042.png

  • Local Area Network (LAN):
    • Aynı lokasyondaki (kurum, ev, kampüs) cihazların oluşturduğu ağdır.
  • Wide Area Network (WAN):
    • LAN’ları servis sağlayıcılar aracılığıyla birbirine bağlayan geniş ağlardır.

📝 NOT

Eğer aradaki arazinin tapusu size aitse mesafe ne olursa olsun bu bir LAN’dır; ancak kamusal alan geçiliyorsa (servis sağlayıcı gerekiyorsa) WAN olur.

İnternet, İntranet ve Extranet

Pasted image 20260424190202.png

  • Internet: Küresel LAN ve WAN koleksiyonudur.
    • Pasted image 20260424190128.png
  • Intranet: Sadece kurum içine açık, internet erişimi olmayan özel ağ.
    • Örneğin, TSK’nın iç ağı KARANET.
  • Extranet: Kurum içi ağın belirli iş ortaklarına özel olarak açılmış hali.

Güvenilir Bir Ağın Temelleri (Ekstra Detaylar)

Ağ tasarımında profesyonel standartları sağlamak için şu dört özellik kritik önem taşır:

  1. Hata Toleransı (Fault Tolerance):
    • Bir bileşen arızalandığında ağın çalışmaya devam edebilmesi (Yedeklilik).
  2. Ölçeklenebilirlik (Scalability):
    • Mevcut performansı bozmadan ağa yeni kullanıcı ve(ya) cihaz eklenebilmesi.
  3. Hizmet Kalitesi (QoS):
    • Ses ve video gibi gecikmeye duyarlı paketlerin önceliklendirilmesi.
  4. Güvenlik (Security):
    • Verinin Gizliliği (Confidentiality), Bütünlüğü (Integrity) ve Erişilebilirliğinin (Availability) korunması (CIA Triad).

Kaynaklar

  • Cisco Netacad
  • Ağ Yöneticileri Derneği (AYD)